Sarıkaya Yaban Hayatı Geliştirme Sahası

SARIKAYA YABAN HAYATI GELİŞTİRME SAHASI

16.10.2005 tarihinde ilan edilen Sarıkaya Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 40.398 hektardır.

ULAŞIM:

Sarıkaya YHGS Akdeniz Bölgesinde Antalya İli Finike, Kumluca, Elmalı İlçeleri sınırları içerisinde kalmaktadır. Sahanın Finike ve Kumluca İlçesine uzaklığı 8 Km. Elmalı ilçesine 18 Km. Antalya iline 120 Km.Antalya hava alanına uzaklığı 150 Km. dir. Elmalı, Finike ve Kumluca üzerinden ulaşım sağlanabilmektedir.

Sınırları:

Doğusu: Alakır çayını takiben, Akçaalan mahalle yolu, Kantaşa deresinden Çıngıraklı Tepe, Sirken Dağı Belen yayla hattını takip eden sırt ve Belen yayla-Karaağaç mahalle yolu.

Kuzeyi: Karaağaç Mahallesinden Erikli deresini takiben Kuzukulaklı tepe, Ziyaret tepe, Gürlevik tepe, Kanlıca tepe, Küçükdağ tepe, Gökyamaç tepe, Alişa tepeden Göltarla’ya inen sırt hattı.

Batısı: Boğaz mahallesi, Yalnız Mahallesine kadar olan tarlaları sınır dışında bırakacak şekilde yol  hattı, Paşa deresinden belen yayla, Arif mahalle yolu, Arif Mahallesi –– Elmalı yolu.

Güneyi: Kızıltaş sırtı, Tocak tepeden Ayıkayası sırtına inen hat.

KAYNAK DEĞERLERİ:

Fauna (Hayvanlar)

Alanda arazi incelemesi sırasında yapılan gözlemlerden, görevli personel ve halktan alınan bilgilerden, ayrıca alanda yapılan fotokapan çalışmasından yararlanılarak hayvan varlığı belirlenmiştir. 

Sürüngenler (Reptilia)-İki yaşamlılar (Amphibia)

Yaban hayatı geliştirme sahasında, sürüngenlerden kertenkelelere ait tarla kertenkelesi, Toros kertenkelesi ve dikenli keler olmak üzere 3 tür, yılanlara ait engerek, karayılan, uysal yılan ve ok yılanı olmak üzere 4 tür, kaplumbağalara ait ise tosbağa olmak üzere bir tür tespit edilmiştir.

Bölgede uzun yıllar boyunca yapılan gözlem sonuçlarına ve ilk plan çalışmalarında yapılan Herpetofauna (sürüngen hayvanlar) tespitlerine ilişkin liste aşağıda verilmiştir. Ancak alanda daha fazla sürüngenin yaşadığı tahmin edilmektedir.

Hem suda hem karada yaşayan çiftyaşamlı (amfibi)’lara ait üç tür bulunmaktadır.  Bunlar siğilli kurbağa (Bufo bufo), Ağaç kurbağası (Hyla arborea) ve Ova kurbağası (Rana ridibunda)’dır.

Antalya Sarıkaya YHGS'de, böcekçil kuşların yanında Akkuyruklu kartal, Kaya kartalı, Yılan Kartalı, Gökdoğan ve Küçük kerkenez gibi ülkemiz açısından önemli olan yırtıcı kuşlara ve Anadolu’nun tek endemik kuşu olan Anadolu sıvacısı gibi kuşlara da ev sahipliği yapmaktadır.

Memeliler (Mammalia)

Yaban hayatı geliştirme sahasında yaşayan memeli türleri, çeşitli tarihlerde arazide yapılan çalışmalarda, yol ve patika gibi belirli bir hat boyunca canlının kendisi, izi, dışkı ve benzeri belirtileri ve sahada yapılan fotokapan çalışmalarından görüntülenerek teşhis edilmiş, elde edilen veriler yöre halkıyla yapılan görüşmelerle de doğrulanmıştır. Yapılan bu çalışmalar sonucunda sahada 21 memeli türün yaşadığı tespit edilmiştir. Kurt, saha ve yakın çevresinde yaşamakta, evcil hayvanlara, özellikle keçi sürülerine zarar vermektedir. Arazide bulunan fotokapanlarda 6-8 bireylik guruplar kaydedilmiştir. Özellikle fotokapan çalışmalarında Kandak, Sirken Dağı, Topalanda, Karakuz mevkinde ve Bölmenin üstünde görüntülenmiştir.  Yaban domuzu iz ve dışkıları sahanın birçok yerinde görülmüştür. Körfare Oluklu yaylasında görülmüş, Sansar birçok alanda görülmüş,  porsuk birçok alanda fotokapanla görüntülenmiştir.  

Kirpi ve Oklu Kirpi, Yalnız Mahallesi ve Arif mahallelerinin yakınlarında, orman ve bahçe kenarlarında gözlenmiştir. Tavşanın dışkı ve yuva yatakları ise orman içi açıklıklarda gözlenmiştir. Ayrıca fotokapanla görüntülenmişdir. Vaşak ve Karakulak fotokapan çalışmalarıyla, sahanın birçok noktasında görüntülenmiştir.  

Yaban hayatı geliştirme sahasının yasal statüsünü almasına gerekçe olan yaban keçileri, barınma, beslenme ve yavrulama için Sarıkaya hattındaki kayalıklarda mağara ve oyuklar ile orman alanlarını habitat olarak kullanmaktadırlar.

Alanda 20.09.2020 tarihinde Anadolu Parsı [Leoparı](Panthera pardus tulliana) türüne ait bir birey fotokapanla tespit edilmiştir. Bu süreden itibaren 2021 yılı sonuna kadar 15 defa Anadolu Parsı (Panthera pardus tulliana) sahada tespit edilmiş olup türün tüm yıl boyunca kullandığı bir alan olduğu anlaşılmaktadır.

Flora (Bitki Örtüsü)

YHGS da floraya yönelik olarak kapsamlı ve sistematik bir çalışma yapılmamıştır. Çalışma alanının florasını oluşturan taksonların tespitinde öncelikle bu dönemde çiçekli bulunan ağaç, ağaççık, çalı ve otsu bitkilerden örnekler esas alınmıştır. Ayrıca yakın çevrede Başaran ve ark. tarafından yapılmış olan “Elmalı Sedir Araştırma Ormanı'nda Aktüel Durumun Coğrafi Bilgi Sistemi Tabanlı Sayısal Haritalarla Ortaya Konulması”, “Bük Lütfi Büyükyıldırım Araştırma Ormanı'nda Aktüel Durumun Coğrafi Bilgi Sistemi Tabanlı Sayısal Haritalarla Ortaya Konulması” isimli çalışmalardan yararlanılmıştır.

Antalya Sarıkaya Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Türkiye Florasının editörü Davis’in yaptığı kareleme sisteminde C2 karesinde yer almaktadır. Sahadan 89 familyaya ait 872 tür tespit edilmiştir. Tespit edilen 72 türden, önemli kısmı Akdeniz fitocoğrafik bölgesi elementi, bir kısmı İran-Turan Fitocoğrafik bölgesi elementi, bir kısmı da Avrupa-Sibirya Fitocoğrafik bölgesi elementidir.  

Akdeniz elementlerinin alanda çok olmasının nedeni, sahanın tümüyle Akdeniz fitocoğrafik bölgesi içinde yer alması ile açıklamak mümkündür. İran-Turan ve Avrupa-Sibirya elementleri ise sayısal olarak belirgin şekilde Akdeniz elementlerinden oldukça az olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra hem İran-Turan hem de Avrupa-Sibirya elementleri sayıca birbirine yakındır. Sahada bulunan Avrupa-Sibirya elementleri yaygın elementler olup bu bölgenin özelliğine sahip sulak, nemli, gölge alanlar veya su kenarlarında yetişmektedir. Çalışma alanından tespit edilen İran-Turan bölgesi elementleri ise, genellikle Akdeniz bölgesinde yaygın olarak bulunan türler olup bu bölgenin karakteristiği olan kurak habitatlarda yetişmektedirler. İran-Turan ve Avrupa-Sibirya bölge elementlerinin Akdeniz fitocoğrafik bölgesi içinde yer almasını geçmişte yaşanan buzullar ve buzullar arası dönemler ile günümüzde her iki fitocoğrafik bölgenin karakterlerine uygun habitatların Akdeniz fitocoğrafik bölgesi içinde yer almış olması ile açıklamak mümkündür.

Antalya Sarıkaya YHGS’de teşhis edilen 872 bitki türünden 146 tanesi IUCN  tehlike kategorisindedir. Bunlardan 1 tanesi EN (Tehlikede), 1 tanesi NA (Uygulanmaz), 3 tanesi VU (Zarar Görebilir), 134 tanesi LC (En az endişe verici) ve 6 tanesi ise DD (yetersiz veri) kategorisinde yer almaktadır.  (IUCN 2022-1).

Toros Sediri (Cedrus libani)  IUCN tehlike kategorileri VU (Zarar Görebilir)kategorisindedir. Tespit edilen türlerden 150 adedi endemiktir. 5 tür BERN Ek-2 kategorisindedir.

Türkiye Bitkileri Kırmızı Listesi Kategorilerine bakıldığında 9 türün EN (Tehlikede), 20 türün VU (Zarar görebilir), 121 türüm LR (az tehdit altında) olduğu bu 121 türden, 24 türün LR (cd)  (koruma önleme gerektiren) alt kategoride olduğu, 23 türün LR (nt) (tehtid altında girebilir) alt kategoride olduğu ve 74 türün ise LR (Ic) en az endişe verici alt kategoride olduğu tespit edilmiştir.

Sahada orman vejetasyonu içinde Pinus brutia Ten.(kızılçam), Cedrus libani A.Rich.(Toros sediri), Juniperus excelsa Bieb.(boylu ardıç, boz ardıç), Ostrya carpinifolia Scop.(kayacık)’dır.

Orman vejetasyonu içindeki bu ağaç türleri saf veya karışık, değişik yaşlarda meşcereler oluşturmaktadır.

Ayrıca sahada maki vejetasyonuna özgü bitkiler bulunmaktadır.  Maki bitki topluluğunu Quercus coccifera L.(kermes meşesi), Pistacia terebinthus L.subsp palaestina(Boiss.)Engl. (menengiç), Rhus coriaria (sumak), Cotinus coggyria (peruka çalısı), Olea europaea L. var. sylvestris(Miller)Lehr.(zeytin), Phillyrea latifolia L.(akçakesme), Styrax officinalis L.(tesbih çalısı), Juniperus oxycedrus L.(diken ardıcı), Arbutus andrahne L.(sandal), Myrtus communis L.(mersin), Cistuscerticus L. (pembe çiçekli laden)  bitki taksonları oluşturmaktadır.

Antalya Sarıkaya Yaban Hayatı Geliştirme Sahası içinde dere kenarı vejetasyonu içerisinde bulunan bitki taksonları şu şekilde sıralanmak mümkündür: Platanus orientalis L.(doğu çınarı), Salix alba L.(aksöğüt), Nerium oleander L.(zakkum), Styrax officinalis L.(tesbih çalısı), Tamarix smyrnensis Bunge(ılgın), Vitex agnus-castus.

Sahada çeşitli çayır otları, Euphorbia ssp. (Sütleğen), Origanum ssp. (Mercanköşk), Salvia ssp. (Adaçayı), Thymus ssp. (Kekik), Verbascum heterobarbatum, V. Luridiflorum (Sığırkuyruğu), Mentha ssp. (Nane), Acantholimon ssp. (Kirpi yastığı), Veronica ssp. (Dağ Yavşan otu), Astragalus gaeobotrys, A. mitchelianus, A. paecilanthus (Geven), Dryoptris filix-mas. (Eğrelti), Hypericum heterophyllum, H. aviculariifolium ssp. uniflorum (Kantaron), Artemisia ssp. (Pelin), Festuca ssp. (Yumak otları), Boreava aptera (Sarı ot), Barbarea hedgeana (Nicar otu), Campanula sorgerae (Çan çiçeği), Asperula ritida ssp. hirtella (Orman müşiri), Papaver spicatum var. spicatum (Gelincik), Saponaria pamphylica (Sabun otu), Scorzonera violacea (Yemlik), Sideritis condensata (Dağ çayı), Silene caryophylloides ssp. echinus (Nakil çiçeği), Crenosciadium siifolium, Asyneuma compactum, Cypeola ciliata, Erysimum pallidum,çeşitli sukkulent bitkiler ve Soğanlı bitkiler mevcuttur. Scilla bifolia  (Sümbül), Erantis hymalis (Sarıkokulu), Fritillaria pinardii (Ağlayan gelin), Tulipa orphanidea (Lale), Merendera trigyna, Merendera attica (Karçiçeği), Crocus ssp. (Safran), Galanthus gracilis (Kardelen), İris suaveolens (Süsen), Muscari ssp. (Arap sümbülü), Gladiolus atroviolacens (Glayöl), Cyclamen mirabilis (Siklamen) sahadaki mevcut soğanlı bitkilerden bazılarıdır.

Saha yosun, mantar ve liken açısından zengindir. Sahada bulunan yenebilen mantarlardan bazıları Morchella esculenta (Kuzugöbeği), Morchella conica (Kuzugöbeği), Lactarius deterrimus (Çıntar) sık görülmektedir.

Sahadaki kaya vejetasyon tipine, yol kenarlarındaki kayalık yamaçlarda ve orman içi açıklıklarında rastlanır. Bu vejetasyon tipinin en baskın üyeleri; kaya anduzotu (Inula heterolepis Boiss.), çalba (Phlomis grandiflora H.S.Thomps. var. grandiflora), nakıl (Silene gigantea L. var. incana (Griseb.) Chowdhuri) ve Staehelina lobelii DC.’dir. Alanda ikinci derecede baskın olan bitkiler ise emzikotu (Onosma frutescens Lam.), yabani karanfil (Dianthus zonatus Fenzl. var. zonatus), Origanum onites L., Hieraceum pannosum Boiss. ve Asperula brevifolia Vent.’dir.

Sahadaki maki vejetasyonu, yangın geçiren alanda kendi başına bir vejetasyon tipi oluştururken alt zonlarda bozuk kızılçam ormanı ile üst zonlarda ise sedir ve yer yer ardıç ile birlikte birlik oluşturmaktadır. Çalışma alanındaki maki vejetasyonunu oluşturan başlıca baskın bitkiler; Quercus coccifera L. (kermes meşesi), Cistus creticus L. (girit ladeni), Arbutus andrachne L. (sandal ağacı), Pistacia terebinthus L. subsp. palaestina (Boiss.) Engl. (çitlembik) ve Olea europeae L. var. sylvestris (Miller) Lehr. (delice). Alanda ikinci derecede baskın olan türler ise;  Euphorbia kotschyana Fenzl (sütleğen), Styrax officinalis L. (ayıfındığı) ve Daphne gnidioides Jaub. & Spach’dır.

ALANDAKİ TESİSLER: 

YHGS sınırları içinde orman gözetleme kulesi haricinde bir tesis bulunmamaktadır.

AKTİVİTELER:

Alan genelinde yoğun turizm aktivitesi bulunmamaktadır. Ancak Kızlarsivrisi zirve tırmanışı için sahaya gelen birçok grup vardır. Bunun dışında yaz aylarında yaylalar rekreasyon amacıyla kullanılmaktadır. Alanın biyolojik zenginliği ve peyzaj değeri eko turizm için büyük potansiyel oluşturmaktadır. Ayrıca Alanda turistlerin ziyaret ettiği iki adet antik kent bulunmaktadır. Alanı kullanan ve çevresinde yaşayan Yörük kültürüne sahip insanların yaşadığı yerleşimler vardır ve kültürlerini yer yer devam ettirmektedirler. Her iki değer alanın cazibe merkezi olmasına katkı sağlamaktadır.

İletişim: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, 6. Bölge Müdürlüğü, Antalya Şube Müdürlüğü

Santral: 0 242 3350009

Uyarı: Sahamızda uyarı ve ikaz tabela ve levhalarına uyulmaması halinde oluşabilecek herhangi bir kaza, can ve mal kaybı gibi durumlarda kurumumuz ve kurumumuz çalışanları sorumlu tutulmayacaktır.

Acil durumlar için 112 acil çağrı numarası aranmalıdır.